PL ENG
page shadow

Projekty

Projekty edukacyjne

Propozycje tematów projektów

•           „Od Archimedesa do Paskala”,

•           „Fizyka wokół nas”,

•           „Jak wyznaczyć ciepło właściwe wody?”,

•           „Konkurs – Jak zrzucić jajko aby go nie rozbić?”,

•           „Jak powstaje burza?”,

•           „Jak powstaje tęcza?”,

•           „Jak działa ksero?”,

•           „Ruch wokół nas”– „Spadochroniarz”, „Rowerzysta”,

•           „Rakieta na wodę”,

•           „Dlaczego samoloty latają?”

•           „Wyruszamy w Kosmos”
 
 

 

Metoda projektów
Uczenie się metodą projektów nie jest nową techniką edukacyjną. Już na początku XVI wieku z metody tej korzystali studenci architektury i inżynierii we Włoszech . Jednak dopiero w XXI wieku, metoda projektów stanęła w centrum globalnego przejścia edukacji, od tradycyjnych form skoncentrowanych na przekazie nauczyciela do uczenia się skupionego na rozwoju własnym ucznia.

Czym jest projekt? Według Kilpatricka projekt to tyle, co „zamierzone działanie, wykonane  z całego serca w środowisku społecznym”. Rozwijając nieco tę renesansową definicję projektu, twórca tej metody postulował, aby „uczniów nie tuczyć wiadomościami, niczym hodowlanych gęsi, lecz powinni oni samodzielnie zdobywać wiadomości i umiejętności w konkretnych sytuacjach społecznych, mających bezpośredni związek z codziennym życiem” . Uczniów nie należy też zmuszać do jakichkolwiek niechcianych zadań, lecz tworzyć im warunki do działań, które sprzyjają rozwojowi samodzielności, wytrwałości, wyobraźni, umiejętności współpracy, utrwalaniu i rozwijaniu demokracji. Dokładną współczesną definicję metody projektów dla potrzeb gimnazjum podał w poradniku dla szkolnych opiekunów projektów Jacek Strzemieczny, który podkreśla, jak ważne w projekcie jest rozwiązywanie konkretnego problemu: „Grupowa praca nad projektem i wymóg publicznej prezentacji jego efektów dają uczniom szansę rozwinięcia umiejętności pracy zadaniowej, w tym planowania, współpracy, a także komunikacji, prezentacji i samooceny. Tym, co wyróżnia tak zdefiniowane działanie na tle projektów, które często prowadzone są w polskich szkołach, jest jego cel. Nie jest nim samo działanie uczniowskie, lecz „rozwiązanie konkretnego problemu”. Najlepiej, jeśli postawione przed uczniami zadanie będzie budzić ich zainteresowanie, a zgłębienie go stanie się wyzwaniem. Rozwiązując problem, uczniowie samodzielnie zdobędą nową wiedzę i umiejętności; będą szukać informacji, analizować je i opracowywać, podejmować adekwatne działania, a na koniec – publicznie przedstawiać efekty swojej pracy” . Podobnie ukazuje metodę projektów słownik pedagogiczny: „…Metoda projektów polega na przedsiębraniu przez grupy uczniowskie opracowania, zaplanowania i zaprojektowania,
a następnie realizacji wykonania projektu. (...) Jej zalety polegają na organizowaniu samodzielnej pracy uczniów w obmyślaniu projektu i jego realizacji, przygotowaniu przez to i rozwinięciu umiejętności samodzielnej pracy, a jednocześnie zespołowości. (…) Jest to jednak nie tyle metoda, ile strategia, przedstawiająca ogromne walory nie tylko w zakresie rozwoju umiejętności umysłowych i praktycznych uczniów, ale także ich socjalizacji. Wywołuje wzmożoną aktywność uczniów, a szkoła staje się dla nich w pełni atrakcyjna jako miejsce wyzwalania sił twórczych” . Spośród literatury dotyczącej metody projektów duży wpływ na kierunek realizowania projektów edukacyjnych przez uczniów biorących udział w badaniach miało podejście Johna A. Stevensona : „Celem podstawowym podejmowanych działań w metodzie projektów jest zmiana postawy, a nie gromadzenie wiedzy”.

Metoda projektów i umiejętności uczniów XXI wieku

Myślenie krytyczne. Uczenie się metodą projektów nie koncentruje się tylko na faktach. W tej metodzie ważne jest rozwiązywanie problemów i uczenie się poprzez działanie. Badania wykazały, że dobrze zaprojektowane uczenie się metodą projektów prowadzi do głębszego zrozumienia zagadnień i przyczynia się do tego, iż uczniowie myślą jak eksperci na polu studiowanej dziedziny .
Kreatywność. Podczas uczenia się metodą projektów uczniowie często rozwiązują rzeczywiste problemy, które nie mają tylko jednego właściwego rozwiązania. Uczniowie wykazują się kreatywnością i przedstawianiem nowych idei wykorzystując wiedzę i umiejętności z wielu dziedzin wykonując w ten sposób innowacyjne rozwiązania realnych potrzeb.
Praca w grupie. Typowy projekt edukacyjny wymaga pracy w grupie. Dobrze zorganizowana praca pomaga uczniom stać się efektywnymi współpracownikami i liderami, rozwijającymi w sobie umiejętności słuchania, zadawania pytań oraz dążeniem do kompromisu przy osiągnięciu wspólnego celu. Dodatkowo uczniowie dzielący się własnymi ideami rozwijają w sobie głębsze rozumienie wiedzy i stają się członkami „wspólnoty praktyków” , .
Rozumienie międzykulturowe. W niektórych projektach biorą udział uczniowie z różnych krajów, jak było to realizowane podczas wymiany międzynarodowej Comeniusa z uczniami z Turcji, Niemiec, Rumunii i Holandii. W tej wymianie uczniowie zrozumieli różnice kulturowe między sobą budując wzajemny szacunek dla innych.
Komunikacja. Podczas uczenia się metodą projektów uczniowie wykonują wspólne produkty, które wymagają podczas tworzenia wzajemnego uczenia się od siebie oraz wymiany myśli i idei. Często prezentacje produktów odbywają się na forum społeczności szkolnej czy lokalnej. Podczas tego procesu uczniowie uczą się ważnych umiejętności jak przygotować prezentację, aby zaciekawić odbiorców i jak wytworzyć produkt o najlepszej jakości.
Technologia. Podczas wykonywania projektów wymagających użycia TIK (Technologii Informacyjno – Komunikacyjnej) uczniowie uczą się jak z nich korzystać. Przykładem może być wykorzystanie podczas projektów narzędzi google dysk, które uczniowie zaproponowali prowadzącemu badania i nauczyli jak z nich korzystać. Technologia również wspomaga dogłębne uczenie się uczniów pomagając im w dostępie do realnych danych, do uczenia się na odległość, do prezentacji i analizy danych oraz do wytworzenia multimedialnych prezentacji ich pracy .
Ukierunkowanie na własny rozwój. Uczenie się metodą projektów daje uczniom większą kontrolę nad własnym uczeniem się. W dobrze ukierunkowanym projekcie nauczyciele są tylko przewodnikami dla ukierunkowanych na własny rozwój uczniów. Uczniowie formułują własne problemy i cele, planują kolejne kroki działań, szukają potrzebnych źródeł informacji i projektują ich własny produkt. Badania wykazują iż uczniowie uczą się lepiej, gdy są odpowiedzialni za swoją pracę podczas uczenia się .

Zalety metody projektów:
•    integruje uczestników, rozwija samodzielność, samorządność i umiejętność współpracy i życia w grupie rówieśniczej,
•    słabsi uczniowie uczą się od zdolniejszych,
•    uczniowie są odpowiedzialni za siebie i innych,
•    stymuluje rozwój poznawczy, emocjonalny i motoryczny,
•    uwzględnia indywidualne potrzeby, zainteresowania i uzdolnienia,
•    rozwija myślenie twórcze,
•    uczniowie mają możliwość wykorzystania wiedzy z innych przedmiotów, a także wiedzy i umiejętności pozaszkolnych,
•    uczniowie mają możliwość wdrażania własnych pomysłów dotyczących realizacji projektu,
•    metoda wzmacnia motywację poznawczą,
•    integruje wiedzę szkolną i pozaszkolną,
•    łączy w spójne całości treści rozbite w szkole na różne przedmioty nauczania,
•    uczniowie wykonując projekty łatwiej przyswajają wiedzę,
•    realizacja projektów w grupach sprzyja powstawaniu korzystnej atmosfery, spontanicznym rozmowom oraz wymianie własnych doświadczeń i dzieleniu się dobrem wspólnym,
•    nauczyciel lepiej poznaje uczniów, ich predyspozycje, zamiłowania, zdolności i talenty.

Wady metody projektów:
•    ta metoda pracy nie angażuje wszystkich uczniów,
•    wielu uczniów pracujących w grupach nie wykonuje powierzonych im zadań, a wykonują je koledzy z grupy,
•    trudno sprawdzić, którzy uczniowie realnie rozwiązywali sami konkretny problem,
•    niektóre zagadnienia są na tyle skomplikowane, że wiedza z nimi związana jest zbyt trudna dla uczniów,
•    uczniowie często mają trudności z dotarciem do podstawowych materiałów,
•    uczniowie szczególnie nie lubiący jakiegoś zagadnienia nie potrafią tej niechęci przełamać w trakcie zajęć,
•    ta metoda pracy może nie zapewniać spójnej i kompletnej wiedzy, co może być szczególnie niekorzystne, gdy jakiś temat uważamy za bardzo ważny itp.,
•    w wypadku projektów indywidualnych, przy jednej godzinie tygodniowo fizyki, istnieje niebezpieczeństwo, że nie wystarczy czasu na wszystkie prezentacje,
•    problemy z oceną wkładu pracy uczniów – trudno oszacować wkład pracy w wykonanie projektu,
•    projekty wymagają czasu i są pracochłonne,
•    w licznych zespołach pojawiają się trudności z dyscypliną i monitorowaniem pracy uczniów,
•    tendencja lepszych uczniów do dominacji i niedopuszczaniu do głosu słabszych,
•    brak zaangażowaniu słabszych uczniów - wykorzystywanie kolegów,
•    problemy na poziomie organizacji pracy, podziału i przydziału zadań,
•    zespół może się stać terenem niezdrowej rywalizacji między poszczególnymi uczniami, co może ograniczyć, a nawet uniemożliwić realizację celu projektu,
•    wymaga od nauczyciela większych nakładów czasowych.

Opracował: Rafał Jakubowski